ontdek mogelijkheden | Stop Houtrook

Ontdek mogelijkheden, oa tegen, en door, overheden

Buiten en in je huis genieten zonder rook

Volgens art. 21+22 Grondwet moet de overheid maatregelen treffen om de volksgezondheid en leefmilieu te bevorderen (voorzorgbeginsel).

Wetboek van Strafrecht (artikel 431) verbiedt ‘nachtelijk burengerucht’ en Art. 300 Sr - Artikel 300 Wetboek van Strafrecht (https://maxius.nl/wetboek-van-strafrecht/artikel300 ) mishandeling. En dat is houtrook (midden in de nacht, o.a. van degenen die hele huis erop stoken) wel te noemen. Het Longfonds heeft vele casussen waarin mensen niet meer in de tuin kunnen of hun huis uit moeten vluchten als de buurt bezig is met stoken.(zie vele schrijnende verhalen onder https://houtrookvrij.nl/persoonlijk-verhaal/ ).

De gemeente zou een (gedeeltelijk) verbod op houtstook kunnen instellen. Bv. rookvrije momenten instellen, of vergunningsplicht vuurstook op openbare terreinen .

Gemeenten zijn verplicht thema gezondheid in het omgevingsplan op te nemen: https://www.gezondeleefomgeving.nl/aan-de-slag/wettelijk-kader, https://iplo.nl/thema/gezonde-fysieke/gezondheid-omgevingsplan/, https://www.omroepflevoland.nl/gemist/video/260202-dif (v.a 8.50min.), (https://www.gezondeleefomgeving.nl/aan-de-slag/wettelijk-kader , https://iplo.nl/thema/lucht/lucht-omgevingswaarden/#:~:text=van%20het%20Bkl.-,Strengere%20Europese%20normen%20vanaf%202030,40%20%CE%BCg/m3, https://iplo.nl/thema/lucht/monitoring-luchtkwaliteit/#hd3bf379f-48b8-4c32-bedd-fc29a4d78bb9, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32024L2881.

Onder https://iplo.nl/thema/lucht/regels-houtstook-vanuit-woningen-tuinen/ staat : “Een gemeente kan voor houtstook ook de specifieke zorgplicht uit de bruidsschat overnemen en verder invullen in het omgevingsplan.

Deze specifieke zorgplicht staat in de bruidsschat omgevingsplan (https://iplo.nl/thema/lucht/regels-houtstook-vanuit-woningen-tuinen/#begrip-inhoud-205535) Het gaat om artikel 22.18 (bouwwerken) en 22.20 (open erven en terreinen) van deze bruidsschat ( van het tijdelijk deel van het omgevingsplan ). Beide artikelen vervangen het overlastartikel 7.22 uit het Bouwbesluit en regelen dat houtstook niet mag leiden tot overlast bij buurtbewoners.

Met de Omgevingswet zijn 26 wetten die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving gebundeld in één nieuwe wet.

Per 1-1-24 is het bouwbesluit vervangen door het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Zie https://iplo.nl/regelgeving/regels-voor-activiteiten/technische-bouwactiviteit/nieuwbouw/rijksregels/houtkachels/

Artikel 3.7 van het Bbl biedt de mogelijkheid voor de gemeente om maatwerkvoorschriften te stellen aan bestaande bouw. Eisen voor een verbrandingsinstallatie bij bestaande bouw van artikel 3.74 t/m 3.78 Bbl kunnen aangescherpt worden tot maximaal de eisen bij nieuwbouw.

Gemeenten kunnen regels stellen die het Bbl aanvullen in het omgevingsplan als het oogmerk van deze regel verschilt van het oogmerk van het Bbl. Bij regels voor houtstook is dit mogelijk omdat de regels in het omgevingsplan gericht zijn op de fysieke leefomgeving en de luchtkwaliteit terwijl het Bbl zich in de eerste plaats richt op de gezondheid van de gebruiker van de betreffende woning.

Code rood/stookwijzer

In dit debat (https://www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=2023D44250 ) vraagt partij van de dieren:

“De leden van de Partij voor de Dieren-fractie zijn blij dat er een eenduidig instrument komt op basis waarvan gemeenten bij ongunstige weersomstandigheden (code rood) een houtstookverbod kunnen afkondigen, maar vragen waarom er niet is gekozen voor een stookverbod bij code rood én oranje. Ook lezen zij dat dit eenduidige instrument per 1 oktober 2023 door iedereen gebruikt kan worden. Betekent dit dus dat gemeenten vanaf 1 oktober 2023 kunnen handhaven op basis van dit instrument?”

Antwoord staatssecretaris : “Antwoord 14 De stookwijzer is voldoende betrouwbaar als het instrument een jaar lang zonder gebreken heeft gefunctioneerd en er geen klachten zijn binnen gekomen over de werking ervan. Het instrument is breed bekend en toegankelijk als uit peilingen blijkt dat een meerderheid van de bevolking weet dat het instrument bestaat en weet hoe het geraadpleegd kan worden. Het instellen van een stookverbod bij voor houtstook ongunstige weersomstandigheden is het primaat van de gemeenten. Door de invoering van de Omgevingswet krijgen gemeenten allerlei mogelijkheden om hier passend bij de lokale omstandigheden mee om te gaan. De binnenstad van Amsterdam laat zich bijvoorbeeld moeilijk vergelijken met het buitengebied van Emmen. Daarom vind ik het logisch om de aanpak van een stookverbod niet landelijk op te pakken. Een gemeentelijk stookverbod is zeker zinvol ook als er 10 kilometer verderop gestookt wordt. De overlast van houtstook waar over geklaagd wordt is vaak van directe buren. Dan helpt het als bij ongunstige weersomstandigheden niet gestookt mag worden.”

Maar meeste mensen kijken niet naar de stookwijzer volgens oa: https://www.ad.nl/binnenland/stookverbod-op-basis-van-advies-stookwijzer-leidt-tot-hevige-kritiek-in-99-van-de-100-gevallen-rood~ae9ac95a/?slug_rd=1 (die staat ook onder https://www.bd.nl/binnenland/stookverbod-op-basis-van-advies-stookwijzer-leidt-tot-hevige-kritiek-in-99-van-de-100-gevallen-rood~ae9ac95a/ ) en https://www.rtl.nl/nieuws/artikel/5476803/houtstook-stookwijzer-houtkachel-overlast-houtrook-nieuwspanel

Wat kun je doen?

Op Stookwijzer.nu kun je als stoker zien of het afgeraden wordt om te stoken (bij code rood/windstilte), en als gedupeerde kun je er ook melding doen van houtrookoverlast . En onder https://houtrookvrij.nl/stappenplan/ staat wat je nog meer kan doen, bijvoorbeeld een handhavingsverzoek aan de gemeente indienen. Een voorbeeld staat hier: https://houtrookvrij.nl/wp-content/uploads/2024/04/handhavingsverzoekbrief-2024-.pdf. (obv Besluit Activiteiten Leefomgeving (ofwel het BAL, onderdeel van het Stelsel Omgevingswet) , ivm overtreding zorgplichtbepaling in artikel 22.18 van de Bruidsschat. Daarin staat dat bij gebruik bouwwerk geen hinderlijke rook of roet mag worden verspreid . https://pelsrijcken.nl/kennis/zorgplicht-uit-de-bruidsschat-ook-van-toepassing-op-houtkachels-en-open-haarden , https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBOBR:2024:3432

Verder kun je je baseren op art. 5:37 BW , milieuwet (hoofdstuk 1: artikel 1.1, artikel 1.1a, artikel 10,2; titel 5.2: artikel 5.6, 1e lid e.v.), de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (artikel 3) , art. 3+8 EVRM , art. 10+11 en 21+22 Grondwet (voorzorgbeginsel), Stikstof-arrest mei 2019;,

Handhavingsverzoeken werden meestal afgewezen tot nu (https://avdw.nl/actualiteiten/nieuwsbrief-voor-overheden/overmatige-hinder-door-gebruik-van-een-houtkachel , https://www.gelderlander.nl/brabant/vrouw-gaat-naar-rechter-voor-stookgedrag-van-buurman-maar-komt-van-een-koude-kermis-thuis~a946fc02/ (https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RVS:2026:1446&showbutton=true&keyword=houtrook%2Boverlast&idx=2) Onder de nieuwe wet (BBL) zijn allicht meer kansen.

Maar gemeenten beroepen zich erop dat er geen landelijke normen zijn. Dat mag echter geen reden zijn, zie https://schoneluchtakkoord.nl/thema/houtstook-van-particuliere-huishoudens/routewijzer-houtstook-overlast/route-2-individuele-overlast/beoordeling-mate-hinder/ en de daaronder genoemde rechterlijke uitspraak https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBOBR:2019:4055 .

En er zijn normen (immissie-eisen), oa voor fijnstof Bij meer dan 35 overschrijdingen van de dagnorm van 50 microgram per m3 voor fijnstof of de jaargemiddelde grenswaarde van 40 microgram per m3 (en v/h daggemiddelde afgeleide norm in Nederland v 31 uq/m3 , (https://www.clo.nl/indicatoren/nl024319-fijnstof-pm10-in-lucht-1992-2024/, https://www.clo.nl/indicatoren/nl024320-fijnstof-pm10-in-lucht-1992-2025 ) , is de gemeente gerechtigd om eisen op te leggen aan de eigenaren van de houtkachels, met als laatste mogelijkheid een stookverbod (https://www.rvo.nl/files/file/2018/09/Kennisdocument%20houtstook%2020180910definitief.pdf

Er is ook een landelijke Handreiking geur industrie 2025, maar die zou niet toepasbaar zijn voor particulieren. In de uitspraak Raad v State (https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/@123608/201905304-1-r3/, onder https://iplo.nl/regelgeving/instrumenten/omgevingswaarde/verschil-omgevingswaarde-immissiewaarde/ wordt er ook naar verwezen ) wijst de rechter ‘t toepassen van normen van de industrie toepassen af.

Waarom is onduidelijk. Houtrook stoot veel meer uit, en nog wel in woonwijken, zelfs als ze niet het hele jaar door branden meer dan de 24/7 rokende fabriekspijpen. Van bedrijven is er 1% geurhinder, van agrarische sector 2,5%, van houtkachels 3,4% in 2019 volgens https://www.leefmilieu.nl/sites/www.leefmilieu.nl/files/imported/pdf_s/2022-02_Everhardus-Anzion_Schadelijkheid-particuliere-houtstook-en-optimaal-gestookte-eco-en-pelletkachels-onderschat.pdf

Ook kan uitgegaan worden van de (fijnstof)normen voor auto's. Die worden niet over een jaar berekend, maar als de motor loopt, gemeten in de uitlaatpijp, niet op zoveel meter afstand.

Ook zeggen gemeenten dat er geen ‘consensus over meetmethoden’ is . Maar dat is onzin, er zijn Officiële (wettelijke) luchtkwaliteitsmetingen: https://www.rivm.nl/ggd-richtlijn-medische-milieukunde-luchtkwaliteit-en-gezondheid/blootstelling-aan-luchtverontreiniging/vaststellen-van-luchtkwaliteit . En onder de richtlijn Europees Parlement uit 2024 https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32024L2881 , https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202402881 (zie m’n argumenten 12,p.31 en p.28 van m’n samenvatting) staat op p. 55:

“Zolang er geen EN gestandaardiseerde methode is voor de bemonstering en meting van vluchtige organische stoffen die ozonprecursoren zijn, methaan, ultrafijne deeltjes, zwarte koolstof, grootteverdeling van ultrafijne deeltjes, ammoniak, tweewaardig kwik in deeltjes en als gas, salpeterzuur, levoglucosan en oxidatief potentieel van zwevende deeltjes, kunnen de lidstaten de bemonsterings- en meetmethoden die zij gebruiken, kiezen overeenkomstig bijlage V en rekening houdend met de meetdoelstellingen, “

“B. Aantonen van gelijkwaardigheid 1. De lidstaten mogen zich bedienen van elke andere methode waarvan zij kunnen aantonen dat zij gelijkwaardige resultaten oplevert in vergelijking met de in punt A van deze bijlage bedoelde referentiemethoden, alsook, in het geval van zwevende deeltjes, van elke andere methode waarvan de betrokken lidstaat kan aantonen dat er een consistent verband bestaat met de referentiemethode, zoals een automatische meetmethode die voldoet aan de eisen van norm EN 16450:2017”

“E. Referentiemodelleringsapplicaties van de luchtkwaliteit Zolang er geen door de EN gestandaardiseerde kwaliteitsdoelstellingen voor modellen zijn, mogen de lidstaten kiezen welke modelleringstoepassingen zij gebruiken, overeenkomstig punt F van bijlage V.”

In https://document.environnement.brussels/opac_css/elecfile/Lucht_40.pdf staat: In de Europese Unie zijn deze normen vastgelegd in richtlijnen en gelden ze voor alle lidstaten. Deze richtlijnen bevatten gemeenschappelijke methoden voor het monitoren, beoordelen en rapporteren van de luchtkwaliteit, en stellen doelstellingen vast voor de concentraties van verontreinigende stoffen in de lucht. Afhankelijk van de verontreinigende stof nemen deze doelstellingen de vorm aan van (bindende) grenswaarden of streefwaarden (die minder strikt worden gehandhaafd). Zie ook

Zie ook https://schoneluchtakkoord.nl/sla/overzicht-luchtkwaliteitswaarden/ .

Er is oa de emissiematrix v STAB , gebruikt door STACKS, welk programma is gebaseerd op het Nieuw Nationaal Model https://stab.nl/wp-content/uploads/2019/11/STAB-Kennisdocument-Houtstook-september-2019.pdf. De meetmethode V-Stacks meet emissie: wat uit de bron komt, en past daar verdunningsfactor op toe. De meeste (particuliere) metingen zijn immissie metingen ( wat op afstand v.d bron wordt gemeten), https://iplo.nl/regelgeving/instrumenten/omgevingswaarde/verschil-omgevingswaarde-immissiewaarde/, https://www.rivm.nl/ggd-richtlijn-medische-milieukunde-luchtkwaliteit-en-gezondheid/toelichting-en-tools-luchtkwaliteit/toelichting-en-tools-luchtkwaliteit/Bronnen-per-component . Daar zijn de EU normen voor https://www.rivm.nl/ggd-richtlijn-medische-milieukunde-luchtkwaliteit-en-gezondheid/wet-en-regelgeving-luchtkwaliteit/europese-wetgeving-luchtverontreiniging.

Bovendien wezen alle metingen , particulier of met de dure meters van RIVM, tot nu verre overschrijding van de Europese normen uit waar houtrook was. Op scapeler zie je dat hele winter fijnstof ‘s-avonds tot wel 300 ug/m3 is.https://houtrookvrij.nl/onze-metingen-in-de-praktijk/ , https://www.longfonds.nl/verhaal-dieter-pientka , https://x.com/Cumulus1966/status/1367187009333317632, https://www.scapeler.com/index.php/2025/11/13/is-in-arnhem-sprake-van-overlast-door-houtrook/, https://www.scapeler.com/index.php/actuele-sensordata-provincie-gelderland/, https://x.com/Cumulus1966/status/1850621713433645222 .

Onderzoek in Castricum maakt houtrook zichtbaar: "CASTRICUM - Nadat in 2021 het RIVM de onderzoeksresultaten publiceerde van een onderzoek naar de herkomst van neergedaald stof en stoffen in de lucht in de IJmond regio, kwam bij Scapeler spontaan het idee op om fijnstof te gaan meten in Castricum. De herkomst van het fijnstof* zou mogelijk houtrook zijn volgens het onderzoek van het RIVM."

www.kijkopcastricum.nl Helaas is betreffend artikel weg, de grafiek zie onderaan. En zie https://www.rijksmap.nl/rapport/2022-onderzoek-naar-de-herkomst-van-neergedaald-stof-en-stoffen-in-de-lucht/ en https://www.rivm.nl/publicaties/onderzoek-herkomst-van-neergedaald-stof-en-stoffen-in-de-lucht-in-ijmond-regio .

En zie de vele grafieken onder https://x.com/samdee39281672/status/1962938345945759846 en oa https://x.com/samdee39281672/status/2018005000639713301 (inloggen om te bekijken). Zie ook de grafieken hier onderaan de pagina.

Verder zeggen ze dat ‘‘t is niet te handhaven’ is. Ook onzin. Er stond onder https://iplo.nl/nieuws/perspectief/nieuw-hulpmiddel-overlast-houtstook-routewijzer/ 25-10-25, Nieuw hulpmiddel bij overlast houtstook: de Routewijzer ) (pagina bestaat niet meer, dus ik citeer ‘m hier ): “Gezondheidsschade

Een gemeente kan handhaven op overmatige hinder, als er nog geen specifieke lokale regels gelden. Handhaven op gezondheidsschade is nu niet mogelijk, omdat er nog geen algemene inzichten zijn wanneer houtstook precies leidt tot gezondheidsschade bij omwonenden. Al is inmiddels wel helder dát houtrook de gezondheid schaadt. Dat blijkt uit onderzoek van onder andere het RIVM (Samenwerking Houtrookonderzoek RIVM(verwijst naar een andere website)). Vooral mensen met hartziekten, astma, bronchitis of COPD, ouderen en kinderen zijn kwetsbaar voor de verbrandingsgassen(verwijst naar een andere website)”. Dit RIVM rapport verwees ik al naar in m’n gronden bewaar dd bezwaar 21-6 (oa op p.3 en p.7 en8) Beleidssamenvatting Samenwerking Houtrookonderzoek https://www.rivm.nl/houtrook/samenwerking-houtrookonderzoek (dat er is bewezen dat er verband is, alleen nog niet precies hoevéél houtrook leidt tot gezondheidsschade)."

Maar sinds juni 2026 is er een nieuwe blauwdruk, die wel mogelijkheden biedt: https://omgevingsweb.nl/publicaties/handhaving-van-houtstook-onder-de-omgevingswet-nieuwe-blauwdruk-biedt-gemeenten-houvast/ , https://www.longfonds.nl/nieuws/kansen-voor-handhaving-houtstookoverlast .

Ze kunnen ook een e-nose gebruiken. “Elektronische neus (e-nose) Een e-nose is een meetinstrument met verschillende sensoren dat gasvormige stoffen in de buitenlucht meet. De norm NTA 9055 stelt hieraan eisen. De e-nose meet geen specifieke stoffen en kan daarom niet gebruikt worden om stofconcentraties te meten”(https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2015-0106.pdf).

Gemeente Helmond heeft speciale toezichthouders van wie het reukvermogen is getest….” Verder vergemakkelijkt meetapparatuur als warmtecamera's, roetsensoren en vochtmeters het werk van de toezichthouders.” https://iplo.nl/nieuws/perspectief/nieuw-hulpmiddel-overlast-houtstook-routewijzer/

Gemeente Nijmegen schreef in een email van 2017 aan gem.Smallingerland dat handhaven goed mogelijk is, alleen te duur.

In de Omgevingsvisie Nijmegen (https://omgevingswet.overheid.nl/regels-op-de-kaart/documenten/_akn_nl_act_gm0268_2025_Regelinge94b757e167c4eb78bd9e116786854c0/overzicht?session=b4f29c85-0260-4450-b15b-a3073b94b8db en Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit 2026 -2030 (https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2026-181954.pdf ) is geen verbod op houtstook opgenomen. Er wordt alleen op voorlichting ter creatie gedragsverandering t.a.v. houtstook gefocust, niet op vergunning voor stoken of toezicht of handhaving . In het omgevingsprogramma luchtkwaliteit staat: “Bij het uitvoeren van maatregelen houden we rekening met de effectiviteit in het realiseren van blijvende gedragsverandering. . Bij houtstook is hier recent gedragsonderzoek naar gedaan” en onder ‘Stand van zaken’: “We werken aan een nieuw beleidskader geur met aangepaste normen, zones en planregels. Dit wordt naar verwachting in 2026 vastgesteld en vormt de basis voor nieuw omgevingsplanbeleid en een betere aanpak van geurhinder in Nijmegen-West en omgeving.

Recent is een geuronderzoek uitgevoerd en de landelijke Handreiking geur industrie 2025 vastgesteld”.

Het kan dus goed dat onder de nieuwe planregels wel toetsing aan normen en daarmee handhaving mogelijk is, maar dat blijft te lang onduidelijk. En de gemeenteraadsleden willen er hun vingers niet aan branden

Tot nu hebben alleen gem. Eindhoven (https://www.eindhoven.nl/stad-en-wonen/wonen/regelsvoorhoutstook ) en Amersfoort (https://schoneluchtakkoord.nl/actueel/nieuws-schone-lucht-akkoord/houtstook/ervaringen-winterstookverbod-amersfoort/. https://www.gelderlander.nl/amersfoort/72-keer-handhaver-aan-de-deur-voor-de-open-haard-zo-zit-het-ook-alweer-met-het-verbod-in-amersfoort~a6bad144/?slug_rd=1&cb=be6e6238-67e0-4677-a881-5c1b3d17e46b&auth_rd=1 ) een stookverbod bij code rood op de stookwijzer (=windstil weer).Amersfoort heeft al een blauwdruk handhaving: https://schoneluchtakkoord.nl/actueel/nieuws-schone-lucht-akkoord/algemeen/wensenlijstje-bestuurders-schone-lucht-akkoord/ . Gemeente Amersfoort verwacht wel dat de handhaving voor rechter stand houdt https://schoneluchtakkoord.nl/actueel/nieuws-schone-lucht-akkoord/houtstook/ervaringen-winterstookverbod-amersfoort/

Gemeenten waar je niet makkelijk een huis vindt.

Er zou een landelijk verbod moeten komen.

Subsidie op dichtmetselen rookkanaal

Diverse gemeenten geven subsidie op het definitief verwijderen van je rookkanaal. Oa Gemeente Nijmegen geeft een subsidie van E 1000,- daarvoor: https://nijmegen-oost.nl/berichten/sloopsubsidie-voor-houtkachels-en-haarden , https://www.nijmegen.nl/afval-groen/hout-stoken/#c23527

Schonelucht akkoord

In 2020 is Schone lucht Akkoord gesloten waarin rijk en gemeenten hebben afgesproken in 2030 50% gezondheidswinst te bereiken t.o.v. 2016

Het schoneluchtakkoord, waar gem. Nijmegen bij is aangesloten, heeft allerlei tools/handreikingen om het houtrookprobleem aan te pakken: https://schoneluchtakkoord.nl/thema/houtstook-van-particuliere-huishoudens/routewijzer-houtstook-overlast/bijlagen-routewijzer-houtstook/beoordelen-houtstookoverlast-lessen-jurisprudentie, https://schoneluchtakkoord.nl/thema/houtstook-van-particuliere-huishoudens/routewijzer-houtstook-overlast/route-1-wijkgerichte-aanpak/uitgangssituatie-bepalen-aankondiging/, en zolang er geen verbod is actief thuis bij stokers controleren/voorlichten over type kachel, stookproces etc: https://schoneluchtakkoord.nl/thema/houtstook-van-particuliere-huishoudens/routewijzer-houtstook-overlast/bijlagen-routewijzer-houtstook/checklist-beoordelen-houtstookoverlast/ zoals ook bv. gem. Helmond doet: https://schoneluchtakkoord.nl/thema/houtstook-van-particuliere-huishoudens/houtstook-uitvoeringsagenda-sla/#:~:text=De%20gemeenten%20Utrecht%2C%20Helmond%20en,een%20nieuwbouwwijk%20houtstookarm%20te%20maken

Zie ook https://iplo.nl/thema/lucht/voorlichtingsmateriaal-houtstook-2023-2024/,

https://houtrookvrij.nl/faq/#metingen , https://www.scapeler.com/index.php/2018/04/22/het-zal-toch-niet/, https://iplo.nl/thema/lucht/voorlichtingsmateriaal-houtstook-2023-2024/,

https://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milieu/handhaving/oproep-aan-gemeenten-om-houtrookvrij-te-worden, https://player.vimeo.com/video/935820687?h=bcc4dd0c4f&title=0&byline=0&portrait=0 (zie v/a 35.20 min

Normen luchtkwaliteit

Gemeenten overschrijden de fijnstof adviesnorm WHO tot wel 90 dagen per jaar (oa Nijmegen 82 dagen). https://www.tno.nl/nl/newsroom/2023/10/nederlandse-gemeenten-fijnstof/ , https://luchtkwaliteit.tno.nl/, https://www.ad.nl/castricum/uitstoot-fijnstof-in-castricum-lager-dan-in-vergelijkbare-gemeenten~ad7c3e76/ , https://iplo.nl/thema/lucht/monitoring-luchtkwaliteit/monitoringsrapportages/ , https://iplo.nl/thema/lucht/lucht-omgevingswaarden/ , https://www.ad.nl/castricum/luchtkwaliteit-in-castricum-voldoet-niet-aan-norm-wereldgezondheidsorganisatie~ac46c63a/

De WHO normen zijn alleen haalbaar met een totaal verbod op houtstook https://www.rivm.nl/publicaties/inventarisatie-van-benodigde-maatregelen-om-who-advieswaarden-voor-luchtkwaliteit, https://www.rivm.nl/nieuws/ingrijpende-maatregelen-nodig-om-who-advieswaarden-voor-luchtkwaliteit-in-2030 , , https://iplo.nl/thema/lucht/implementatie-europese-richtlijn-luchtkwaliteit/rekening-houden-nieuwe-normen-2026-2029/https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2023Z18338&did=2023D44250, https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20230126/dertigledendebat_over_de/document3/f=/vm0zs45ifutv.pdf, https://leefmilieu.nl/luchtkwaliteit onder ‘Uitspraak Stichting Reclame Code over houtstookcampagne heeft een staartje ‘

Stikstof

Ook voor stikstof zijn normen, althans binnen stikstof gebied. In de omgevingsverordening Provincie gelderland Art. 4a.2 (regels reductie emissie stikstof: stookinstallaties) https://zoek.officielebekendmakingen.nl/prb-2026-2065.pdf staat: M.i.v. 1 jan. 2035 worden bij het exploiteren van een stookinstallatie binnen stikstofreductiegebied ... volgende waarden in acht genomen: a.voor ketels gestookt op aardgas een emissiegrenswaarde van 40 mg/Nm3.. voor ketels gestookt op biomassa een reductie van minimaal 60%..

Hoe zit ’t met houtkachels?

Houtrook zou niet zoveel stikstofdioxide uitstoten als uitlaatgassen. (slechts 1% totale uitstoot, https://www.rivm.nl/sites/default/files/2023-10/Factsheet%20Effect%20van%20houtstook%20op%20luchtkwaliteit%20en%20gezondheid%20%28oktober%202023%29.pdf p.4, https://www.rvo.nl/files/file/2018/09/Kennisdocument%20houtstook%2020180910definitief.pdf , https://www.nijmegen.nl/over-de-gemeente/plannen/schone-lucht/,

Volgens het STAB-Kennisdocument-Houtstook-september-2019 (https://stab.nl/wp-content/uploads/2019/11/STAB-Kennisdocument-Houtstook-september-2019.pdf), https://www.rvo.nl/files/file/2018/09/Kennisdocument%20houtstook%2020180910definitief.pdf ) Stoot (goede) houtkachel 359 mg NOx per m3 bij 6% O2 uit. Of 209 mg/Nm3 (zie tabel. Pag. 62) (https://houtrookvrij.nl/faq/#emissie) . Een haard stoot 0,2 a 0,8 g/kg NOx uit https://waadhoeke.debatrijk.nl/documents/14/4149/documents/46284/punt%201%20Houtkacheloverlast.pdf (https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR701351/1 ) .

Plaatselijk is het sowieso veel meer:

https://delft.raadsinformatie.nl/document/16131683/1/2543666+Burgerbrief+-+Verbod+op+houtstoken+in+de+gemeente+Delft?connection_type=17&connection_id=12495968,

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1026893/

Tenslotte kan er zelfs PFAS in houtrook zitten:

https://x.com/sering80/status/2074811687849365605

Onlogische/ontoereikende wetten:

Per 2022 is de nieuwe eco design wetgeving voor houtkachels ingevoerd door de EU https://www.haardenexpert.nl/kenniscentrum/ecodesign-2022.html. Maar in een artikel uit 2021 staat: https://www.ed.nl/kempen/strengere-regels-voor-houtkachels-maar-niet-streng-genoeg~a0c0c55c/?referrer=https%3A%2F%2Fhoutrookvrij.nl%2F :

“De Ecodesign-normen gelden straks alleen voor toestellen die nieuw op de markt komen. Kooij vreest dat er daardoor een welig tierende handel in tweedehands kachels gaat ontstaan, die tevens vanuit het buitenland worden aangeboden.

Ook wordt de uitstoot van ultrafijnstof met de nieuwe normen buiten beschouwing gelaten. Deze deeltjes kunnen door hun geringe omvang makkelijker in de longen en het bloed terechtkomen. Ultrafijnstof is daardoor mogelijk schadelijker voor de gezondheid dan grotere deeltjes fijnstof, geeft het RIVM aan. ,,Voor ultrafijnstof is überhaupt nog geen norm of grenswaarde vastgesteld. Je hebt ook specifieke, professionele apparatuur nodig om dat te meten,"volgens Dieter Pientka van Stichting Houtrookvrij “ Zie verder hierna onder ‘meten’.

Meten /particuliere projecten:

Misschien zijn raadsleden niet bewust van de grootte van het probleem, en daarom hebben wetenschappers en burgerwetenschappers de handen bij elkaar geslagen. Men is roet, koolstofmonoxide, formaldehyde en fijnstof goed gaan meten in straten en wijken: https://reportersonline.nl/houtrook-grotere-bedreiging-door-ventilatie-en-minder-gasverbruik/ , https://www.tno.nl/nl/over-tno/nieuws/2020/6/meer-inzicht-in-overlast-houtrook-door-haarden-en-kachels/ , https://www.scapeler.com/index.php/2017/01/16/houtrook-in-de-achtertuin/ .

Door gebruik van goede meetinstrumenten kan men de bron /oorzaak v/d luchtvervuiling ter plekke weergeven. Maar de grote RIVM meetstations zijn schreeuwend duur in aanschaf en onderhoud.

Dat meten blijkt ook prima door particuliere burgers te kunnen, geeft RIVM en TNO aan, en blijkt ook uit controles: https://samenmeten.rivm.nl/dataportaal/ , https://www.resource-online.nl/index.php/2023/03/04/inwoners-meten-luchtkwaliteit/, https://www.scapeler.com/index.php/2018/04/22/het-zal-toch-niet/ , https://houtrookvrij.nl/zelf-meten/, https://www.tno.nl/nl/newsroom/insights/2024/02/met-burgers-houtrook-meten-in-de-wijk/, https://pointer.kro-ncrv.nl/hoeveel-schadelijke-houtrook-adem-je-in-bezorgde-burgers.

Nijmegen:

In Nijmegen meten burgers al jaren de luchtkwaliteit, vroeger in het smart emission project, en tegenwoordig met Ohnics fijnstof sensoren in Lent. Zie https://samenvoorzuiverelucht.eu/inspiratie/lentse-luchten, https://www.cscnijmegen.nl/fijnstof-meten-in-lent-een-overzicht/, https://www.nijmegen.nl/westenweurt/bewonersavonden-thema-lucht/

In andere wijken is nog geen luchtkwaliteitsmeting opgezet door burgerwetenschappers. https://www.nijmegen.nl/westenweurt/metingen-luchtkwaliteit/, https://www.nijmegen.nl/over-de-gemeente/plannen/schone-lucht/, https://lentselucht.nl/berichten/vraag-je-eigen-fijnstofmeter-aan-van-ohnics.. Zie ook onder Agenda https://temp-yitpngsxvxoatuslxlqo.jouwweb.site/agenda over het Toxdown onderzoek RIVM.

Het gaat in elk geval om fijnstof meten (m.n. roet https://www.tno.nl/nl/newsroom/2025/10/roet-indicator-houtstook/ , https://schoneluchtakkoord.nl/actueel/nieuws-schone-lucht-akkoord/houtstook/nieuwe-tno-methode-geeft-gemeenten-grip-houtstook/, https://www.stateninformatie.provincie-utrecht.nl/Vergaderingen/Statencommissie-Milieu-en-Mobiliteit/2021/26-mei/13:30/2021MM53-02-1-Buro-Blauw-Maatregelen-particuliere-houtstook.pdf ) en evt. PAK’s (Polycyclische aromatische koolwaterstoffen) , gezien dat veel in houtrook zit .

De stof levoglucosan zou uniek zijn voor houtrook (https://www.researchgate.net/publication/367827981_Tracers_from_Biomass_Burning_Emissions_and_Identification_of_Biomass_Burning ), https://www.rivm.nl/houtrook/samenwerking-houtrookonderzoek , dus is daarmee van andere bronnen van luchtvervuiling te onderscheiden.

Ook Methoxyfenolen zijn belangrijke chemische markers voor houtrook in de lucht. (https://www.gezondheid.be/artikel/milieuvervuiling/hoe-schadelijk-zijn-houtkachels-echt-27547, onderzoek GGD Drenthe,Friesland,Groningen: https://www.fijnstofmeter.com/documentatie/Overlast-door-houtrook.pdf , en onderzoek Zeglinski et al. (2019) , https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0013935125004049#bib60 )

Meetmethoden

Metingen kunnen bv. met deze apparatuur v Rademacher de Vries architecten : https://www.parool.nl/amsterdam/nieuw-meetstation-in-noord-laat-omgeving-de-actuele-staat-van-luchtkwaliteit-zien~b08a5e8d/?referrer=https%3A%2F%2Ft.co%2F (zie m.n onder kop ‘haarden en houtkachels’) (ook onder https://www.parool.nl/amsterdam/de-luchtkwaliteit-onvoldoende-zo-toont-dit-nieuwe-meetstation-in-noord-sporten-kun-je-dan-beter-in-de-ochtend-doen~b08a5e8d/?referrer=https%3A%2F%2Ft.co%2F) en https://www.parool.nl/amsterdam/ijburg-wil-het-weten-hoe-schadelijk-zijn-die-modieuze-houtkachels~b89a18d8/, zie ook https://www.scapeler.com/index.php/2018/04/22/het-zal-toch-niet/ (https://www.lcsqa.org/fr/rapport/2018/ineris-imt-lille-douai/episode-pollution-mi-fevrier-2018-elements-comprehension-partir- ), , https://houtrookvrij.nl/zelf-meten/ , https://hollandse-luchten.org/sodaq-air/, https://globenederland.nl/luchtkwaliteit/, https://www.odgroenemetropool.nl/kennisbank/luchtmetingen-in-gelderland/ , https://www.samenmeten.nl/initiatieven/smal-zeist , https://temtopus.com/products/temtop-lkc-1000s-2nd-generation-professional-detector-with-hcho-pm2-5-pm10-tvoc?variant=40630103539760. En hier https://www.samenmeten.nl/sites/default/files/2021-03/D2-2%20Dieter%20Pientka%20-%20Stichting%20HoutrookVrij%20%E2%80%93%20meten%20aan%20houtrook%20met%20verschillende%20sensoren%20en%20UFP%20monitor_0.pdf wordt de TSI CPC3007 genoemd die deeltjes telt ipv massa.

Niet het aantal fijnstofdeeltjes is bepalend voor de gezondheidsschade van luchtvervuiling maar juist het oxidatieve potentieel. En daar bevat houtrook juist een hoog halte van. Zie: Oxidatief potentieel van atmosferische deeltjes in Europa en blootstellingsscenario's (https://x.com/sering80/status/1984556236130464039)

Zie ook https://publications.tno.nl/publication/34639645/LOr5Nr/TNO-2022-fijnstof.pdf , https://publications.tno.nl/publication/34639644/RjpwT5/TNO-2022-particulate.pdf (hier staat ook: “Daarnaast hebben burgers recht op een vergoeding bij gezondheidsschade, als het bevoegd gezag met opzet of uit nalatigheid geen maatregelen treft bij overschrijding van de normen. “),en https://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milieu/natuur-en-milieu/aanpak-fijnstof-loopt-dood , https://www.gezondheidsraad.nl/actueel/nieuws/2021/10/28/verminderen-ultrafijnstof-vergt-vooral-terugdringen-van-de-verbrandingsprocessen , https://app.1848.nl/document/tkapi/114739 (onder https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/detail?id=2022D34005&did=2022D34005, en https://x.com/comschonelucht/status/1543538677099413504.

Rook hangt langer bij weinig wind en in bebost gebied

Ook moet gemeten/meegewogen worden hoe vaak de geurhinder zich voordoet, de weersomstandigheden, optimale verbranding, belemmering verspreiding door begroeiing e.d.* https://schoneluchtakkoord.nl/thema/houtstook-van-particuliere-huishoudens/routewijzer-houtstook-overlast/bijlagen-routewijzer-houtstook/beoordelen-houtstookoverlast-lessen-jurisprudentie, https://schoneluchtakkoord.nl/thema/houtstook-van-particuliere-huishoudens/routewijzer-houtstook-overlast/bijlagen-routewijzer-houtstook/checklist-beoordelen-houtstookoverlast/ die ook naar kennisdocument van de STAB(opent in nieuw venster) (verwijst naar een andere website) (https://stab.nl/2019/11/12/78032/ ) verwijzen.

Carla Anzion van voormalig platform houtrookoverlast zegt in https://soundcloud.com/groenegesprekken/gezellig-de-kachel-aan-maar-hoe-voorkomen-we-overlast-door-houtrook-inzicht-van-carla-anzion-3 dat door bomen en struiken slechte verspreiding is en ook mensen verder weg er last van kunnen hebben. Volgens haar wordt de houtrookgeur als die boven bepaalde concentratie boven bepaalde tijd per jaar voorkomt onaanvaardbaar (frequentieverdeling). Volgens https://www.standaard.be/media-en-cultuur/kan-ik-mijn-snoeiafval-met-een-gerust-hart-verbranden-in-de-houtkachel/78357519.html (zie bijl.) kan dichte begroeiing ’t fijnstof met wel 15 tot 20 % verhogen). Lokaal kan de luchtvervuiling voor 40% uit houtrook bestaan https://www.duurzaamwageningen.nl/wp-content/uploads/2019/03/Houtkachels-gevaar-voor-eigen-gezondheid-verslag-debatavond.pdf

In rapport Geur en gezondheid, RIVM 2015, https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2015-0106.pdf, staat op pag 35:

“Uit een onderzoek van Buro Blauw (2009) werd tot op een afstand van zevenhonderd meter geur door houtstook waargenomen.” gestookt… Open haarden en allesbranders vormen de grootste bron van geurhinder” . Over open haard staat nog op pag 24: “De geurdrempel werd op leefniveau tot op een afstand van 160 meter rond de schoorsteen overschreden. Bij windstil weer werd deze afstand groter (Blauw, 2009 ).”zie ook https://www.ad.nl/nijmegen/geur-van-enorme-natuurbrand-in-limburg-tot-ver-in-gelderland-te-ruiken-ramen-sluiten-is-verstandig~ac4746cb/

In de nieuwe blauwdruk https://omgevingsweb.nl/publicaties/handhaving-van-houtstook-onder-de-omgevingswet-nieuwe-blauwdruk-biedt-gemeenten-houvast/ (zie onder p.76) staat op p.28: “Aanpak … mede in het licht van het feit dat houtrookgeur nog op tientallen en wellicht zelfs meer dan honderd(en) meters geroken en/of waargenomen kan worden”

De meeste meldingen van overlast zijn bij windstil (en mistig), wat het in de winter bijna altijd is. Het is code rood op stookwijzer ( https://www.rtl.nl/nieuws/artikel/5476803/houtstook-stookwijzer-houtkachel-overlast-houtrook-nieuwspanel) op 30% vd dagen in hele jaar volgens Brief aan de raad Aanpak houtstook 2025 gem nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/b78b4626-98a3-4c03-bc9a-ad9f38be9492?documentId=fb6dc344-0e97-4ee7-a1da-27b43571344c&agendaItemId=56d238dd-1ef1-4c34-aa87-fdbc5542c604 ). Zelfs 200 dagen p/jr vlgs https://petities.nl/petitions/verbied-houtstook-in-rheden-niet-maar-sta-verantwoord-stoken-toe , https://www.ad.nl/binnenland/stookverbod-op-basis-van-advies-stookwijzer-leidt-tot-hevige-kritiek-in-99-van-de-100-gevallen-rood~ae9ac95a/?slug_rd=1&cb=31e9c93c-8d88-44f3-92f4-45399916843c&auth_rd=1 (zie bijl. 3_), https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/afleveringen/seizoen-12/eenvandaag_5520/afspelen = https://tvblik.nl/eenvandaag/16-januari-2025 vanaf 20.25 min , 4 v.d. 10 dagen vlgs: https://tilburg.groenlinks.nl/nieuws/tilburg-pakt-houtstook-eindelijk-aan-verbod-bij-code-rood-en-oranje